Elmas ve grafit
Elmas ile kurşun kalem ucu neden farklı?
Elmas da kurşun kalem ucundaki grafit de saf karbondur; aralarındaki tek fark atomların dizilişidir. Aynı atom, farklı düzen, bambaşka bir madde.
Son güncelleme:
Üç durakta
Atomları nerede doğdu?
Karbon, kırmızı dev yıldızların içinde üç helyum çekirdeğinin birleşmesiyle oluşur ve yıldız rüzgârlarıyla uzaya yayılır. Evrende hidrojen, helyum ve oksijenden sonra en bol dördüncü elementtir.
Dünya'da nasıl oluştu?
Elmas, yerin yaklaşık 150–200 km altında, çok yüksek basınç ve sıcaklıkta karbon atomlarının sıkı bir üç boyutlu ağa dizilmesiyle oluşur. Derinden gelen volkanik patlamalar onları yüzeye taşır. Çoğu elmas 1 ila 3,5 milyar yaşındadır.
İnsan onu ne yaptı?
Grafitte karbon atomları birbiri üstünden kayabilen düz katmanlar hâlindedir; kâğıda sürtünce katmanlar ayrılıp iz bırakır. Elmasta ise her atom dört komşusuna sıkıca bağlıdır; bu yüzden elmas bilinen en sert doğal maddedir. Bugün elmas sanayide kesme ve delme işlerinde kullanılıyor, laboratuvarda da üretilebiliyor.
Biliyor muydun?
Bedeninin kütlesinin yaklaşık %18'i de karbon. İnsanı demir madeninden ayıran şeyin ipucu burada: önemli olan atomların türünden çok, nasıl dizildikleri.