Çelik
Çelik nasıl oldu?
Çelik doğada yoktur: demire yüzde 2'den az karbon katılarak yapılır; karbon atomları demir katmanlarının kaymasını zorlaştırdığı için çelik saf demirden çok daha serttir.
Son güncelleme:
Üç durakta
Atomları nerede doğdu?
Çeliğin iki ana atomu iki farklı yıldız sürecinden gelir: demir büyük yıldızlarda ve süpernovalarda, karbon ise kırmızı dev yıldızların içinde üç helyum çekirdeğinin birleşmesiyle oluşur.
Dünya'da nasıl oluştu?
Doğada saf çelik bulunmaz; çelik insan yapımıdır. Hammaddeleri ise doğadan gelir: demir cevheri, kömürden elde edilen kok ve kireçtaşı.
İnsan onu ne yaptı?
Çelik, içinde yüzde 2'den az (çoğu zaman binde birkaç) karbon bulunan demirdir. Karbon atomları demir kristalinin aralarına yerleşir ve atom katmanlarının kaymasını zorlaştırır. Demirciler bunu binlerce yıl deneyerek öğrendi; 1856'da Bessemer yöntemiyle seri üretim başladı. Bugün dünyada yılda yaklaşık 1,9 milyar ton çelik üretiliyor ve çelik en çok geri dönüştürülen malzemelerden biri.
Biliyor muydun?
Paslanmaz çelikte en az %10,5 krom bulunur. Krom yüzeyde ince, görünmez bir oksit tabakası oluşturur ve alttaki demiri pastan korur.
Yolculukta gör: Çeliğin seri üretimi (1856) →