Plastik şişe nereden geldi, attığımızda nereye gider?

Sayılarla

• ≈ %92015'e kadarki plastik atıktan geri dönüştürülen
• ≈ %79çöp alanlarında ya da doğada biriken
• 1973PET şişenin icadı

Beş durakta

1. 1

   Atomları nerede doğdu?

   PET'in atomları karbon, hidrojen ve oksijendir. Hidrojen Büyük Patlama'dan kalma; karbon ve oksijen yıldızların içinde oluştu.

2. 2

   Doğa onu nasıl hazırladı?

   Şişenin karbonu ve hidrojeni benzinle aynı yoldan geldi: milyonlarca yıl önce denizlerdeki plankton ve algler fotosentezle karbonu bağladı; öldüklerinde deniz dibine gömüldüler ve yerin altında ısı ve basınçla petrol ve doğal gaza dönüştüler.

3. 3

   İnsan ne yaptı?

   Petrol ve doğal gazdan elde edilen maddeler iki küçük moleküle, etilen glikole ve tereftalik aside çevrilir. Bunlar binlerce kez birbirine bağlanıp PET denen uzun zincirleri oluşturur. PET 1941'de İngiltere'de patentlendi, PET şişe ise 1973'te icat edildi. Fabrikada PET eritilip küçük bir tüp hâline getirilir, sonra ısıtılıp bir kalıbın içinde havayla şişirilir.

4. 4

   Kullanınca ne oluyor?

   Şişe hafiftir, kolay kırılmaz ve suyu geçirmez; bu yüzden çok kullanılır. Ama çoğu yalnızca bir kez kullanılıp atılır.

5. 5

   Sonra nereye gidiyor?

   Toplanan PET şişeler kırpılır, yıkanır, eritilir ve yeniden şişe ya da polyester lif olur. Toplanmayanlar çöp alanlarında ya da doğada birikir; güneş ve dalgalar onları mikroplastik denen minik parçalara ayırır. Yakılırsa karbonu karbondioksit olarak havaya karışır. 2015'e kadar oluşan plastik atığın yaklaşık %9'u geri dönüştürüldü, %12'si yakıldı, %79'u çöp alanlarında ya da doğada birikti.