Araba lastiği nereden geldi, aşınan lastik nereye gider?

Sayılarla

• 1844vulkanizasyonun patenti
• 1888ilk kullanışlı şişirilebilir lastik

Beş durakta

1. 1

   Atomları nerede doğdu?

   Kauçuğun karbonu ve hidrojeni, öbür canlı kaynaklı maddeler gibi Büyük Patlama'dan ve yıldızlardan gelir. Kauçuğu sağlamlaştıran kükürt ve lastiğin içindeki çelik tellerin demiri, büyük yıldızlarda ve yıldız patlamalarında oluştu.

2. 2

   Doğa onu nasıl hazırladı?

   Doğal kauçuk, Amazon kauçuk ağacının (Hevea brasiliensis) kabuğu çizilince akan süt gibi özsudan, yani lateksten elde edilir; izopren denen küçük moleküllerin uzun zinciridir. Sentetik kauçuğun ve is karasının karbonu ise benzinle ve plastikle aynı yoldan, petrolden gelir.

3. 3

   İnsan ne yaptı?

   Ham kauçuk sıcakta yapışkanlaşır. 1839'da Charles Goodyear kauçuğu kükürtle ısıtınca sağlam ve esnek kaldığını fark etti; vulkanizasyon denen bu yöntemi 1844'te patentledi. Şişirilebilir lastiğin ilk patenti 1847'de alındı; ilk kullanışlı örneğini 1888'de John Boyd Dunlop yaptı. Bugün kauçuk karışımı, çelik ve kumaş katlarla birlikte kalıpta ısıtılarak pişirilir.

4. 4

   Kullanınca ne oluyor?

   Lastik yolda tutunmak için yola sürtünür ve her kilometrede çok küçük parçaları kopar. Lastiğin dişleri yıllar içinde bu yüzden azalır: o kauçuk yok olmadı, yolda kaldı.

5. 5

   Sonra nereye gidiyor?

   Aşınan lastik parçacıkları yağmurla derelere ve denizlere taşınır; mikroplastiklerin kaynakları arasında sayılır. Ömrünü dolduran lastikler kaplanıp yeniden kullanılabilir, öğütülüp spor sahası zemini gibi ürünlere dönüşebilir ya da en çok çimento fabrikalarında yakıt olarak yakılır.